Hướng Dẫn Cách Thực Hiện Và Bảo Quản Tranh Cát?



I- Giới thiệu chung:

Tranh cát Việt buổi ban đầu còn khá đơn điệu về màu sắc và chỉ thể hiện được những hoa văn, hình khối đơn giản. Tuy nhiên, qua thời gian, tranh cát ngày càng tinh xảo, đạt độ thẩm mỹ cao và có chiều sâu cảm xúc. Không chỉ tả cảnh thiên nhiên, tranh cát còn thể hiện thư pháp, chân dung, thậm chí tái hiện những họa phẩm nổi tiếng của thế giới. Một điều không thể phủ nhận nữa là kỹ thuật chế tác của các nghệ nhân đã trở nên điêu luyện hơn. Việc làm tranh cát với những đường nét uốn lượn, cầu kỳ với họ không còn là vấn đề nan giải.

nghe-thuat-lam-tranh-cat-1

II- Nghệ thuật làm tranh cát:

1. Chuẩn bị:

- Cát màu tự nhiên (có thể lấy tại Phan Thiết hoặc bờ biển miền Trung Nam Bộ).

- Một số màu cát không có trong tự nhiên có thể pha trộn hoặc nhuộm bằng loại màu đặc biệt.

- Một cái ray mặt nhỏ để ray sàng cát thật đều, nhuyễn, sạch, không lẫn tạp chất.

- Một muỗng cà phê nhỏ.

- Một cây que vót nhọn đầu.

- Ly thủy tinh hoặc khung kiếng trong suốt, không có hoa văn chìm.

2. Cách làm:

- Chọn tranh mẫu.

- Phác họa tranh mẫu lên khung kiếng hoặc ly thủy tinh để tạo tỷ lệ và đường nét cơ bản (nên dùng loại viết lông đầu nhỏ, có thể xóa được).

- Một tay cầm ly hơi nghiêng khoảng 30 độ, một tay cầm muỗng nhỏ múc cát đưa sát miệng ly và nhẹ nhàng đổ cát từ từ vào ly theo từng lớp.

- Dùng cây que nhẹ nhàng đẩy cát qua lại tạo đường nét và màu sắc theo ý muốn. Vừa đổ, vừa phối màu cát cho hài hoà.

- Cứ thế các lớp cát được nén chặt lên nhau và giữ cố định trong ly, không cần dùng keo kết dính.

- Khi cát đã thành hình, dùng muỗng nén nhẹ ở giữa ly để các lớp cát bám chặt vào nhau.

- Đổ thêm 1 lớp cát vào giữa ly để giữ độ chặt cho cát, không cho lớp ngoài xê dịch.

- Tiếp tục đổ những lớp cát còn lại theo cách tương tự cho đến khi đầy ly.

Làm tranh cát với những thao tác nhẹ nhàng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên trì của người nghệ nhân. Riêng tranh chân dung đòi hỏi độ chính xác cao, phải đầu tư nhiều công sức, từ việc chọn màu cát phù hợp đến việc diễn đạt được thần sắc của nhân vật. Mỗi tranh chân dung người nghệ nhân phải thật chính xác trong từng milimet phối màu, độ sáng tối... và phải thổi hồn vào tranh sao cho thật sinh động, có thần khí. Vì thế làm tranh chân dung mất rất nhiều thời gian. Có chân dung phải làm một tuần hay một tháng là điều hết sức bình thường, vì chỉ sai một chi tiết hoặc thiếu một đặc điểm nhận dạng là bức chân dung sẽ mất đi nhiều giá trị.

nghe-thuat-lam-tranh-cat

Bằng niềm đam mê, những người nghệ nhân Việt Nam đã không ngừng tìm tòi, sáng tạo để đưa tranh cát lên tầm cao mới. Tranh cát hiện không còn là một sản phẩm thủ công đơn thuần dùng để trang trí mà đã trở thành một tác phẩm nghệ thuật. Tranh cát Việt Nam cũng được đánh giá cao bởi nhiều quốc gia trên thế giới. Vì vậy, loại hình nghệ thuật mang đậm bản sắc dân tộc này cần được gìn giữ và phát huy để trở thành một điểm nhấn đặc trưng của văn hóa Việt.

III. BẢO QUẢN:

- Luôn để tranh cát theo phương thẳng đứng (Khi nhìn ngắm có thể nghiêng tác phẩm nhưng không quá 30 độ).

- Không lắc mạnh tranh cát.

- Không tháo bỏ lớp nylông trên miệng bình tranh cát.